นกเขาชวา (Dove)

มารู้จักนกเขาชวา "นกดีคู่บ้านเรา" กันเถอะ!
นกเขาชวา มีชื่ออื่นว่า นกเขาเล็ก หรือนกเขาแขก ชื่อวงศ์ Columbidae Genus : Geopelia Swainson ชื่อวิทยาศาสตร์ Geopelia striata (Linnaeus) Geopelia striata ภาษาลาติน แปลว่า รอยไถ หรือลาย ความหมาย คือ นกเขาที่มีลาย ภาษาอังกฤษเรียก Zebra Dove

ลักษณะนกเขาชวาเพศผู้ มีดังนี้
1. มีหัวใหญ่ค่อนข้างยาว มีหมอกหน้าผากสีขาวมากยาวถึงกลางหัว และหมอกขาวใต้คางก็มีสีขาวเป็นทางยาวต่ำ
2. หลังและหน้าอกใหญ่ หางไม่ยก
3. ตะเกียบ (กระดูกเชิงกราน) ชิดกัน ตะเกียบดังกล่าวอยู่ใต้ท้องใกล้ทวารของนกลองเอานิ้วมือแตะดูจะพบว่ามีเอ็นอยู่คู่หนึ่ง
นกตัวผู้จะมีตะเกียบชิดและแข็ง
4. นิ้ว ข้อ และเกร็ดใหญ่ รวมทั้งตุ่มนิ้วก้อยโตเห็นชัด และลายฝ่าเท้าที่เป็นเม็ด ๆ จะเป็นเม็ดโตเห็นชัดเส้นข้อลึกกว่านกเขาเพศเมีย

ลักษณะนกเขาชวาเพศเมีย มีดังนี้
1. หัวกลมเล็กหมอกหน้าผากสีขาวนวลสั้นมาก
2. หลังแอนหางยก โดยเฉพาะเวลาที่ถูกนกเขาชวาเพศผู้เหยียบบนหลัง นกเขาชวาเพศเมีจะยกหางขึ้นรับทันที
3. ตะเกียบห่างและอ่อน
4. นิ้วเรียวเล้ก ตุ่มก้อยนิ้วหลังไม่โต เนื้อเรียบเสมอกันตลอด และลายฝ่าเท้าที่เป็นเม็ด ๆ เล็กละเอียด

นกเขาชวาเพศเมียมีประโยชน์ในการล่อให้นกเขาชวาเพศผู้นกอื่นๆ ในบ้านขันบ่อย ๆ เป้นการฝึกให้นกเขาชวาเพศผู้ขึ้นเร็ว เพื่อ
เมื่อนกเขาชวาเพศเมียขันครั้งใด นกเขาชวาอื่น ๆ ก็จะขานรับทันที ปกติถ้าเป็นนกใหม่มักขันเพียงคำสองคำ แต่ถ้าเป็นนกเขาชวาที่ขึ้นแล้ว (คำว่า "ขึ้นแล้ว" หมายถึงนกที่ขันมากแล้ว คือขันจับตับแล้ว "จับตับ" หมายถึง ขันเป็นชุด ๆ) ก็จะขันนานหน่อย

บางครั้งนกที่เลี้ยงไว้อาจขันเพื่อร้องหาคู่แต่เมื่อนกเขาชวาเพศเมียขานรับนกเขาชวาเพศผู้เหล่านั้นก็จะขันมากและดังขึ้น เป็นการแสดงคารมเพื่อแสดงความสามารถที่เหนือกว่าในการแย่งนกเขาชวาเพศเมีย การแย่งชิงเช่นนี้ทำให้นกเขาชวาขันได้บ่อยขึ้นและทำให้ลืมป่าลืมความกลัวมากขึ้น และเกิดความเคยชินกับบ้านมากขึ้นด้วย

อายุของพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ที่เหมาะสมในการผสมพันธุ์
อายุนกเขาชวาก็มีส่วนสำคัญไม่น้อยในการผสมพันธุ์เพื่อให้ได้ลูกนกพันธุ์ดี ดังกล่าวคือ พ่อนกควรมีอายุระหว่าง 1-8 ปี ซึ่งถือว่าเป็นช่วงอายุที่เหมาะสมที่สุด หากมากกว่านี้ก็ได้ แต่ผลอาจไม่ดีเท่าที่ควร และแม่นกควรมีอายุระหว่าง 1-6 ปี

ระยะเวลาของการฟักไข่
ไข่นกเขาชวาจะใช้เวลาฟักประมาณ 14-15 วัน จึงจะออกเป็นลูกนก แต่ถ้าอากาศร้อน ๆ หรือฟักในฤดูร้อน อาจใช้เวลาฟักเพียง 14 วัน ส่วนในฤดูหนาวต้องใช้เวลาฟักนานถึง 15 วันเต็ม จึงจะออกเป้นลูกนก โดยปกติจะไม่เกิน 16 วัน เพียงแต่เจ้าของนกต้องคอยหมั่นเติมอาหารจำพวกเมล็ดดอกหญ้าเล็ก ๆ ข้าวฟ่าง และถั่วเขียวบดในถ้วยอาหารที่อยู่ในกรงเสมออย่าให้ขาด ในช่วงนี้พ่อนกมักจะเป็นผู้คอยป้อนอาหารให้ลูกนกเอง

เมื่อลูกนกเริ่มโตขึ้น ก็ต้องเปลี่ยนอาหารเป็นข้าวเปลือกเมล็ดสั้น และให้อาหารเสริมพวกดอกหญ้า ข้าวฟ่าง ข้าวเหนียวดำ
ปัจจุบันบางคนให้กินตั๊กแตนด้วยเป็นอาหารเสริมธาตุนก ทำให้นกมีกำลังขัน แต่ก็ต้องระวังอย่าให้กินตั๊กแตนที่มีสีน้ำตาลดำ เพราะอาจตายได้

ตั๊กแตนที่เสริมกำลังควรเป็นตั๊กแตนสีเขียวตัวอ่อนที่มีลักษณะป้อม ๆ โดยต้องเด็ดขาตั๊กแตนทิ้งให้หมด ให้เหลือแต่ลำตัวและปีกที่อ่อน ๆ เท่านั้น ให้กินครั้งละ 3 ตัว เดือนหนึ่งให้กินประมาณ 2 ครั้งก็พอแล้ว แต่นกเขาชวาที่แข็งแรงแล้วก็ไม่จำเป็นต้องให้ตั๊กแตนอีก ส่วนน้ำจะต้องหมั่นเปลี่ยนเป้นน้ำที่สะอาดอยู่เสมอ

เมื่อลูกนกที่เป็นนกพันธุ์ดีมีอายุได้ประมาณ 2-3 เดือนก็เริ่มร้องและโกรกพอประมาณ 4-6 เดือน เจ้งของก็เริ่มฟังเสียงออกว่าเป็นนกดีหรือไม่ ฝึกขึ้นรอกอีกประมาณ 5-6 เดือนก็นำไปแข่งขันได้ แต่ก็อาจมีบางนกที่เร็วกว่านี้หรือช้ากว่านี้ ทั้งนี้แล้วแต่พันธุ์ของนกด้วย

ระยะเวลาที่นกช่วยตัวเองได้
ลูกนกที่ออกจากไข่นานประมาณ 12-14 วัน จะเริ่มหัดบิน ครั้นเวลาล่วงมานานประมาณ 20-25 วัน แม่นกก็จะเริ่มออกไข่ใหม่อีกครั้งหนึ่ง ในระยะนี้พ่อนกจะไล่ตีลูกนก โดยปกติประมาณ 20 วัน หลังจากลูกนกออกจากไข่ ควรจะแยกเอาไปใส่กรงเล็ก ด้วยเหตุนี้ในช่วงนี้เจ้าของนกจะต้องรีบแยกลูกนกออกมาเลี้ยงไว้ในกรงเล็กทันที มิฉะนั้น พ่อนกอาจจะจิกตีลูกนกของตนจนตายในระยะแรกที่ลูกนกต้องจากอกพ่อนกแม่นก ลูกนกเหล่านี้อาจจะกินอาหารเองไม่เป็น เจ้าของจะต้องเอาถั่วเขียวบดพอแหลกป้อนให้กิน จนกว่าลูกนกจะกินอาหารได้เอง จึงค่อยนำลูกนกไปปล่อยในกรงใหญ่ เพื่อให้ลูกนกหัดบินออกกำลังสักประมาณ 3-6 เดือน แล้วค่อยนำมาเลี้ยงในกรงเล็กใหม่แต่ถ้านกเขาชวาเพศเมียยังไม่ออกไข่ใหม่ เจ้าของก็อาจไม่ต้องแยกลูกนกจากพ่อแม่นกก็ได้ เพียงแต่เจ้าของนกต้องคอยหมั่นเติมอาหารจำพวกเมล็ดดอกหญ้าเล็ก ๆ ข้าวฟ่าง และถั่วเขียวบดในถ้วยอาหารที่อยู่ในกรงเสมออย่าให้ขาด ในช่วงนี้พ่อนกมักจะเป็นผู้คอยป้อนอาหารให้ลูกนกเอง